Mỗi buổi trưa hè, khi bản làng tạm gác lại những công việc đồng áng thường nhật, căn nhà sàn của gia đình cô Hà Thị Viện ở thôn Tân Cường, xã Tân An lại trở nên rộn rã bởi tiếng đàn, lời ca. Nhiều năm nay, nơi đây đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của những người dân yêu văn hóa truyền thống, cùng chung tay gìn giữ và phát huy giá trị của hát Then, đàn Tính – di sản văn hóa đặc sắc của dân tộc Tày.
Không phân biệt tuổi tác hay nghề nghiệp, cứ đến giờ hẹn, những người yêu câu Then, điệu Tính lại quây quần bên nhau để tập luyện. Hằng ngày, họ là những người nông dân cần mẫn trên nương rẫy, đồng ruộng; nhưng trong những khoảng thời gian nghỉ ngơi hiếm hoi, họ lại dành trọn niềm đam mê cho những giai điệu truyền thống đã gắn bó với đời sống tinh thần của đồng bào từ bao đời nay.
Cô Hà Thị Viện (ngoài cùng bên trái) tập luyện hát then cùng các thành viên trong nhóm
Nhóm hát Then được hình thành từ niềm đam mê và tâm huyết của cô Hà Thị Viện cùng một số hạt nhân văn nghệ trong và ngoài thôn Tân Cường. Trước những tác động của quá trình phát triển kinh tế – xã hội và sự giao thoa văn hóa ngày càng mạnh mẽ, cô Viện đã chủ động kết nối bà con, khơi dậy tình yêu đối với những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Để câu Then, tiếng Tính tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa, các thành viên trong nhóm thường xuyên tổ chức tập luyện, tham gia biểu diễn tại các chương trình văn hóa, văn nghệ của địa phương, đồng thời tích cực giao lưu, học hỏi kinh nghiệm với các câu lạc bộ và đội văn nghệ trong và ngoài địa bàn.
Không chỉ chú trọng công tác bảo tồn, cô Hà Thị Viện còn dành nhiều tâm huyết cho việc truyền dạy hát Then, đàn Tính cho thế hệ trẻ. Ngay tại ngôi nhà sàn của mình, cô đã mở các lớp dạy miễn phí cho con em trong thôn và những người có chung niềm đam mê. Từ cách cầm đàn, bấm dây, giữ nhịp cho đến kỹ thuật luyến láy trong từng câu hát, tất cả đều được cô tận tình hướng dẫn. Nhờ sự kiên trì và tâm huyết của những người gìn giữ di sản, nhiều em nhỏ trong thôn đã có thể đàn hát những làn điệu Then cơ bản. Đây không chỉ là niềm vui của các em và gia đình mà còn là tín hiệu đáng mừng đối với công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc tại địa bàn xã.
Những hạt nhân hát then triển vọng
Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, những nỗ lực âm thầm nhưng bền bỉ của cô Hà Thị Viện và những hạt nhân trong nhóm hát then có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bằng tình yêu và trách nhiệm với di sản của cha ông, họ đang góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, để tiếng đàn Tính, lời Then tiếp tục ngân vang, trở thành sợi dây kết nối các thế hệ và làm giàu thêm đời sống tinh thần của cộng đồng.
Giữa không gian yên bình của núi rừng, tiếng đàn Tính hòa cùng lời Then vẫn ngày ngày vang lên từ ngôi nhà sàn nhỏ ở thôn Tân Cường, góp phần giữ gìn và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc cho hôm nay và mai sau.
Nguyễn Đậm
Phòng Văn hóa – Xã hội
